اخبار · باشگاهها · فوتبال · مالی و سرمایه‌گذاری
#گزارش_اختصاصی
آسیب‌دیدگی بازیکنان؛ هزینه پنهان فوتبال از زمین مسابقه تا ارزش باشگاه
مصدومیت، از دستمزد بازیکن غایب تا افت ارزش بازار و درآمدهای مسابقه، زنجیره‌ای از هزینه‌ها را به باشگاه تحمیل می‌کند.
به گزارش پایگاه تخصصی اقتصاد ورزش، در فوتبال حرفه‌ای امروز، بازیکن فقط یک نیروی انسانی برای حضور در مسابقه نیست؛ بلکه بخشی از سرمایه باشگاهها هستند؛ باشگاه‌هایی که برای جذب یک بازیکن، هزینه نقل‌وانتقال، دستمزد، پاداش و هزینه‌های توسعه و نگهداری پرداخت می‌کنند و در بسیاری از موارد، ارزش اقتصادی بازیکن در بازار نقل‌وانتقالات نیز در دارایی‌های نامشهود باشگاه نقش دارد. بنابراین زمانی که بازیکن مصدوم می‌شود، نه تنها یک مهره فنی از تیم حذف می‌شود، بلکه یک دارایی اقتصادی برای مدتی از چرخه تولید ارزش خارج می‌شود.
شواهد جدید این موضوع را به‌طور جدی‌تری نشان می‌دهد. مطالعه منتشرشده در اکتبر ۲۰۲۶ در نشریه Frontiers in Public Health، با بررسی ۱۲ هزار و ۹۴۸ مورد آسیب‌دیدگی مربوط به ۲ هزار و ۶۱ بازیکن از پنج لیگ بزرگ اروپا، رابطه میان آسیب‌دیدگی و تغییر ارزش بازار بازیکنان را بررسی کرد؛ و داده‌های این پژوهش مربوط به سوابق آسیب‌دیدگی از سال ۲۰۰۸ تا اوت ۲۰۲۴ است.
نتیجه مهم مطالعه آن است که طول دوره مصدومیت بیش از نوع آسیب‌دیدگی با کاهش رشد ارزش بازار ارتباط دارد. در مقایسه با آسیب‌های یک تا ۱۴ روزه، آسیب‌های ۳۱ تا ۹۰ روزه با ۲۳.۶ واحد درصد و آسیب‌های بیش از ۹۰ روز با ۲۶.۴ واحد درصد کاهش در تغییر ارزش بازار همراه بودند؛ البته این پژوهش تاکید می‌کن این ارقام رابطه آماری هستند و نباید آنها را به‌عنوان رابطه علت و معلولی قطعی تفسیر کرد. در تحلیل تطبیقی نیز بازیکنان مصدوم به‌طور متوسط ۴.۴ درصد رشد ارزش کمتری نسبت به بازیکنان مشابهِ بدون مصدومیت داشتند و این فاصله در مصدومیت‌های بیش از ۹۰ روز به ۲۶.۹ درصد رسید.
این یافته اهمیت اقتصادی قابل توجهی دارد. تصور کنید باشگاهی بازیکنی را با ارزش بازار ۲۰ میلیون یورو در اختیار دارد. اگر مصدومیت طولانی باعث شود رشد ارزش بازار او نسبت به بازیکن مشابه ۲۶.۹ درصد کمتر شود، موضوع فقط غیبت او در مسابقات نیست؛ در زمان فروش یا تمدید قرارداد نیز ظرفیت اقتصادی باشگاه ممکن است تحت تاثیر قرار گیرد. البته این مثال صرفا برای نشان دادن مقیاس اقتصادی است و به معنای آن نیست که در هر مورد، ارزش بازیکن دقیقا به همین میزان کاهش می‌یابد.
پژوهش دیگری درباره لیگ‌های اصلی اروپا نیز نشان داده است که افزایش یک‌درصدی احتمال وقوع یک مصدومیت شدید ــ مصدومیتی که بیش از ۲۸ روز یا پنج مسابقه غیبت ایجاد کند ــ با ۲.۲۹ درصد کاهش ارزش بازار بازیکن همراه است. این مطالعه نیز بر اهمیت وارد کردن ریسک مصدومیت به مدل‌های ارزش‌گذاری و برنامه‌ریزی مالی باشگاهها تأکید می‌کند.
اما هزینه مصدومیت به ارزش بازار بازیکن محدود نمی‌شود. داده‌های Men’s European Football Injury Index شرکت بیمه Howden نشان می‌دهد که در فصل ۲۰۲۴/۲۵، پنج لیگ بزرگ فوتبال مردان اروپا در مجموع ۴ هزار و ۴۵۶ مصدومیت ثبت کردند که هزینه دستمزد بازیکنان مصدوم برای باشگاهها حدود ۶۷۶.۱۴ میلیون یورو برآورد شده است. در پنج فصل ۲۰۲۰/۲۱ تا ۲۰۲۴/۲۵ نیز تعداد مصدومیت‌ها به ۲۲ هزار و ۵۹۶ مورد و هزینه مرتبط با آنها به حدود ۲.۹۷ میلیارد یورو رسید.
البته این شاخص عمدتا هزینه دستمزد بازیکن در دوره غیبت را اندازه‌گیری می‌کند و نباید آن را با «کل زیان اقتصادی فوتبال» یکی دانست. هزینه واقعی می‌تواند شامل کاهش درآمد مسابقات، هزینه جذب بازیکن جایگزین، هزینه درمان و توان‌بخشی، افت عملکرد ورزشی، از دست رفتن درآمدهای تجاری و در مواردی کاهش ارزش انتقال بازیکن نیز باشد.
نمونه‌ای روشن از این زنجیره اقتصادی در لالیگا اسپانیا دیده می‌شود. مطالعه‌ای که فصل ۲۰۱۸/۱۹ و ۲۰ باشگاه لیگ را بررسی کرده، نشان داد ۲۷۰ آسیب عضلانی موجب ۹۶۴ مورد غیبت از مسابقات شد و هزینه دستمزد مرتبط با آسیب‌های عضلانی برای هر باشگاه به‌طور متوسط حدود ۳۶۵ هزار و ۸۱۱ یورو در ماه برآورد شد. برای آسیب‌های همسترینگ نیز این رقم حدود ۴۷ هزار و ۳۸۸ یورو در ماه برای هر باشگاه بود.
حتی مسئله می‌تواند از هزینه دستمزد فراتر برود. همین پژوهش نشان داد جایگاه نهایی تیم نسبت به جایگاه مورد انتظار می‌تواند بر درآمدهای حق پخش تلویزیونی اثر قابل توجهی داشته باشد و در نمونه مورد مطالعه، اختلاف عملکرد نسبت به انتظار با تغییراتی در حدود ۴۵.۲ میلیون یورو در درآمد حق پخش همراه بوده است. بنابراین اگر مصدومیت‌های متعدد به افت عملکرد تیم منجر شوند، اثر اقتصادی آنها می‌تواند غیرمستقیم و بسیار بزرگ‌تر از هزینه دستمزد بازیکن مصدوم باشد.
از سوی دیگر، مسئله پیشگیری نیز ماهیت اقتصادی دارد. مطالعه UEFA Elite Club Injury Study که از سال ۲۰۰۱ در فوتبال اروپا در حال اجراست، اکنون بیش از ۲۸ هزار آسیب‌دیدگی در ۹۶ باشگاه را در طول ۲۵ سال بررسی کرده است. این پروژه نشان می‌دهد پایش منظم آسیب‌ها و استفاده از داده‌های پزشکی و عملکردی می‌تواند به باشگاهها در کاهش ریسک و بهبود مدیریت بازیکنان کمک کند.
علاوه بر این، فشار تقویم مسابقات نیز در این میان اهمیت دارد. گزارش FIFPRO Player Workload Monitoring در فصل ۲۰۲۳/۲۴ نشان داد ۵۴ درصد از ۱۵۰۰ بازیکن تحت پایش با بار کاری زیاد یا بیش از حد مواجه بودند؛ ۳۱ درصد در فهرست مسابقه ۵۵ بازی یا بیشتر قرار گرفته بودند و ۳۰ درصد نیز حداقل شش هفته متوالی با برنامه دو بازی یا بیشتر در هفته مواجه بودند. این ارقام نشان می‌دهد مدیریت بار مسابقات و دوره‌های استراحت، علاوه بر مسئله سلامت بازیکن، بخشی از مدیریت ریسک اقتصادی باشگاه نیز محسوب می‌شود.
در چنین شرایطی، باشگاه حرفه‌ای نمی‌تواند آسیب‌دیدگی را تنها در حوزه پزشکی تعریف کند. مدیر پزشکی، مربی، مدیر فنی، مدیر مالی، واحد تحلیل داده و واحد قراردادها باید در یک زنجیره واحد مدیریت ریسک بازیکن قرار گیرند.
در هنگام خرید بازیکن، تنها نباید به گل، پاس گل، دقایق بازی و ارزش بازار توجه کرد؛ سابقه مصدومیت، تعداد روزهای غیبت، تکرار آسیب، سن، نوع قرارداد، دستمزد و احتمال دسترسی بازیکن در طول فصل نیز باید در مدل تصمیم‌گیری وارد شود.
از همین منظر، بیمه بازیکنان، قراردادهای مبتنی بر میزان حضور، پایش بار تمرینی، سرمایه‌گذاری در پزشکی ورزشی و تحلیل پیش‌بینانه آسیب‌ها دیگر هزینه‌های جانبی نیستند؛ بخشی از مدیریت سرمایه باشگاه محسوب می‌شوند.
فوتبال حرفه‌ای در واقع با یک معادله ساده مواجه است؛ آن هم این که باشگاهی که برای خرید و دستمزد بازیکن میلیون‌ها یورو سرمایه‌گذاری می‌کند، باید برای حفظ قابلیت استفاده از این سرمایه نیز برنامه اقتصادی داشته باشد. اگر بازیکن مصدوم شود، باشگاه ممکن است هم‌زمان دستمزد پرداخت کند، بازیکن را در اختیار نداشته باشد، برای جایگزین هزینه کند، عملکرد ورزشی خود را از دست بدهد و در نهایت با دارایی‌ای مواجه شود که ارزش بازار آن نیز تحت فشار قرار گرفته است.
بنابراین، اقتصاد آسیب‌دیدگی باید به یکی از اجزای جدی حکمرانی مالی باشگاه‌های فوتبال تبدیل شود؛ زیرا در فوتبال مدرن، پیشگیری از مصدومیت فقط برای حفظ سلامت بازیکن نیست، بلکه برای حفظ ارزش سرمایه باشگاه نیز اهمیت دارد.
مهدی حاجی‌وند، کارشناس اقتصاد ورزش
انتهای پیام/
